Son yıllarda bazı restoran, kafe ve mağazalarda kedi ve köpeklerin bulunması giderek daha sık görülüyor. Hayvan sevgisiyle karşılanan bu uygulama, özellikle hijyen ve gıda güvenliği açısından bazı riskleri de beraberinde getirebiliyor.
Hayvanların bulunduğu ortamlarda en önemli konu, temizlik kurallarına uyulması ve gıda ile hayvan temasının kesin biçimde ayrılmasıdır. Çünkü kedi ve köpekler her ne kadar evcil olsa da, bazı enfeksiyon etkenlerini taşıyabilir ve bunlar rahatlıkla insanlara bulaşabilir.
Hangi hastalıklar bulaşabilir?
Kedi ve köpeklerden insanlara geçebilen hastalıklar arasında kuduz, kedi tırmığı hastalığı, salmonella, kampilobakter, leptospiroz, mantar enfeksiyonları ile kist hidatik ve toksoplazmoz gibi paraziter hastalıklar yer alır.
Ülkemizde İzmir şehrimizde Eylül-Ekim 2002 tarihleri arasında bir yatılı okuldan, hafif ve spesifik olmayan toksoplazmoz hastalığına ait belirti ve bulguları gösteren 171 öğrencinin tamamı Toxoplasma gondii IgG ve IgM antikorları açısından pozitif saptanmıştır. Test edilen 43 öğrenciden 40’ında (%93) düşük IgG aviditesi saptandı yani yakın zamanda geçirilmiş ( Akut) toksoplazmoz teşhis edildi. Bu veriler, Toksoplazma parazitinin okuldaki kedilerin mutfak alanlarına girmesiyle oluşan kontaminasyonları takiben hızla yayılabileceğini düşündürmektedir. Bu olay tıp literatüründe tanımlanan en büyük son dönem toksoplazmoz salgını olarak değerlendirilmiştir.
Kist hidatik hastalığı yine bir paraziter enfeksiyon hastalığı olup paraziti taşıyan köpeklerin dışkıları ile dış ortama saçılabilmektedir. Ayrıca köpeklerin tüylerine yapışan yumurtaların, köpeği sevdikten ya da çıplak elle temas ettikten sonra ellerin yıkanmadan ağza götürülmesi ile de bulaşabilmektedir.
Bu hastalıkların bir kısmı doğrudan temasla, bir kısmı ise kirli yüzeyler, dışkı, salya veya kontamine gıdalar aracılığıyla bulaşabilir.
Özellikle hayvanların mutfak alanlarına, açıkta bekleyen yiyeceklere veya servis ekipmanlarına yaklaşması, mikropların yayılma riskini artırır. Bu nedenle gıda hazırlanan yerlerde hayvan bulundurulmaması, halk sağlığı açısından önem taşır.
Kimler daha fazla risk altında?
Risk herkes için geçerli olmakla birlikte, küçük çocuklar, yaşlılar, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler daha hassastır. Bu gruplarda enfeksiyonlar daha ağır seyredebilir veya daha kolay bulaşabilir. Hamilelerin ozellikle hamilelikten hemen önce ya da hamileligin ilk 3 ayında bu hastaliklarla enfekte olmaları halinde etkilenmesi ile doğacak çocukları da bu hastalıklardan ciddi olarak etkilenebilmektedir. Doğumsal toksoplazmoz örnek olarak verilebilir.
Çocuklar sıkça yere temas ettikleri, ellerini ağızlarına götürdükleri ve hayvanlarla yakın temas kurdukları için daha yüksek risk altındadır. Yaşlılarda ise bağışıklık direncinin azalması nedeniyle enfeksiyonların etkisi daha belirgin olabilir.
Restoran, Kafe gibi İşletmeler nelere dikkat etmeli?
Restoran ve kafelerde hayvan bulunacaksa, bunun gıda güvenliği kurallarına tam olarak uyulmak suretiyle yapılması gerekir. Hayvanların mutfak, hazırlık ve bulaşık alanlarına girmesi engellenmeli; düzenli temizlik, el hijyeni ve yüzey dezenfeksiyonu sağlanmalıdır.
Ayrıca işletmelerin açık gıda alanlarında hayvan temasını önleyen net kurallar belirlemesi, hem müşteri güvenliği hem de işletme itibarı açısından önemlidir.
Müşteriler ne yapabilir?
Bir işletmede hayvanın mutfak alanına girdiğini, açık gıdaya yaklaştığını veya hijyen kurallarının zayıf olduğunu fark eden kişiler, durumu işletme yetkililerine nazikçe bildirebilir. Gerekirse başka bir masa seçebilir veya açıkta servis edilen yiyecekleri tüketmekten kaçınabilir.
El hijyeni de önemlidir. Hayvanlarla temas sonrası ellerin yıkanması, özellikle çocuklar için temel bir korunma yöntemidir.
Sevgi Kadar Hijyen de Önemli
Kedi ve köpeklerin sosyal yaşamın bir parçası olması doğal ve sevimli bir durumdur. Ancak gıda sunulan alanlarda sağlık ve hijyen kuralları her şeyin önünde gelmelidir.
Hayvan sevgisi ile halk sağlığı arasındaki denge, doğru uygulamalarla kolayca kurulabilir. Önemli olan, hayvanların değil, kontrolsüz temasın risk oluşturduğunu unutmamaktır.